პირველი კითხვაა: ვინ იყო შესწავლილი? შედეგი, რომელიც მიღებულია უჯრედებში, თაგვებში ან ჯანმრთელი ზრდასრულების მცირე ჯგუფში, არ შეიძლება ავტომატურად გადაიტანოს კონკრეტული დაავადების მქონე პირებზე. პოპულაცია, ჩარევა და შედეგი უნდა ემთხვეოდეს გაკეთებულ დებულებას.
ხუთი კითხვა დასკვნამდე
- არსებობს შედარება? პლაცებოს ჯგუფი ან შესაბამისი ალტერნატივა უკეთეს შედეგს აჩვენებს, თუ ცვლილება მოდის ჩარევიდან.
- დაყოფა შემთხვევითი იყო? შემთხვევითი დაყოფა ამცირებს რისკს, რომ ჯგუფები თავიდანვე განსხვავებული იყოს.
- რა იყო გაზომილი? ლაბორატორიული მარკერი შეიძლება იყოს საინტერესო, მაგრამ ის ავტომატურად არ ნიშნავს გრძნობად სარგებელს ან დაავადების რისკის შემცირებას.
- რამდენად დიდი იყო კვლევა? მცირე კვლევები შეიძლება გამოიწვიონ არასტაბილური ან შემთხვევითი შედეგები.
- ვინ დააფინანსა კვლევა? დაკვირვებული ინტერესების კონფლიქტი მარტო არ ანულებს კვლევას, მაგრამ მისი გათვალისწინება და კომპენსაცია აუცილებელია დამოუკიდებელი რეპლიკაციის გზით.
არ აგვაროთ ასოციაცია და მიზეზ-შედეგობრივი კავშირი
თუ ორი რამ ერთად გამოჩნდება, ავტომატურად ვერ ვიცით, რომ ერთმა მეორე გამოიწვია. დიეტა, ვარჯიში, ძილი, არსებული მკურნალობები და მონაწილეების შერჩევა ზოგჯერ ახსნის დაკვირვებულ განსხვავებებს.
კარგი სიგნალი: ზღვრები გამოცხადებულია
მყარი სტატიები აღწერენ იმას, რასაც ვერ აჩვენებენ. ისინი არ აქცევენ ექსპლორატორულ დასკვნას მარკეტინგულ დაპირებად. იპოვეთ შეზღუდვები რეზიუმეში და განხილვის სექციაში, არა მხოლოდ ყველაზე სპექტაკულური შედეგი.
სწრაფი ფილტრი: ყოველთვის დააყენეთ კითხვები: „რაზეა შედარებული?”, „ვისთვის?”, „რა შედეგით?” და „გაიმეორა თუ არა დამოუკიდებელმა გუნდმა?“.